سائقه معرفت ایرانی ، « سائقه همیشه جوان » بود . این بود که بینش حقیقی بر پایه « جستجوی همیشگی » و « آزمایش همیشگی » قرارداشت و درجستجوکردن و آزمودن ، اوج شادی و سعادت را درمی یافت . این ویژگی ها ، بیان « سائقه همیشه جوان معرفت » بود . خدا ، خود را درگیتی بدین معنی می نماید که خودش ، تحول به گیتی می یابد ، وخدا در گیتی درست بجای انحطاط و هبوط ، میافزاید و میبالد و زیباترمیشود . وهمین تحول خدا به گیتی است که « سایه افکندن هما » خوانده میشود . ازاینرو نیزهست که خدا ، در تصویر ایرانیش ، به انسان ، هرگز، امر و حـُکم نمیکند . انسان ، میتواند خدای انبثاقی درخودرا( immanent = گنج نهفته ) در خودش کشف کند، و برویاند و عاشق زیبائی و بزرگیش شود . اینست که « نماز» در فرهنگ ایران ، تعظیم و رکوع و سجود دربرابر وجودی فراسوی خودش نبود ، بلکه « شادی در رقص و عشرت و عیش » بود . نماز، شکفتن خدا از درون خود انسان ، ازخود انسان بود. شادی در او ، بیان تبدیل « خدای بالقوه » ، به « خدای بالفعل » بود . خدا ،ازخود انسان ، پرده برمیداشت، و چهره مینمود و میشکفت و درخت میشد . خدا، زهاب چشمه نهفته دراو بود .